दशैँ

शारदीय लालिमा बोकेर घाम दैलोमा आइपुग्दा,
खेतका धान झुल्छन्, 
बारीमा कोदो फुल्छन् 
सुक्सुकाउँदो आँगन छेऊमा 
सयपत्री र मखमली कोपिला मुस्काउँदा पनि 
यो मनमा दशैँ किन भित्रिदैन कुन्नी? 
 
साँच्चै नढाँटी भन्नुस् त तपाइको मनमा ‘दशैँ’ नआएको कति भयो? 
देखाउन कै लागि मान्ने दशैँ 
र पात्रोमा आएर जाने दशैँको भो हिसाब नगरौँ ! 
लौ न ए हजुर, 
नढाँटी भन्नुस् त तपाइको मनमा ‘दशैँ’ नआएको कति भयो? 
यो मनमा दशैँ उदाउन छोडेको त वर्षौ पो भइसकेछ।
 
मेरो मनको दशैँ कसरी आउँथ्यो था’छ ? (सुन्न मन छ?) 
लौ सुन्नुस् है 
दशैँ त उत्साह र उमङ्ग सँगै आउन पर्थ्यो, 
वर्ष दिन व्यग्र भएर, 
औला भाँची भाँची दिन गनेर 
अझैँ भन्दा, 
दशैँले त्यो आकाशे रङको सर्ट र गाढा निलो फ्रक लिएर आउन पर्थ्यो। (याद छ नि है? ) 
 मेरो दशैँले लाहुरे घर फर्काउन पर्थो, 
बाटाघाटा र घर रङ्ग्याउन पर्थ्यो 
रातो माटे डाँडाँमा आमा भाउजुहरुको कल्याङमल्याङ सुनिन पर्थ्यो। 
खै त ? 
 
उता गाउँ सुनसान छ रे। 
आफन्तहरु नभेट्नु भन्ने खबर छ। 
छर छिमेकी टाढै बस्ने नियम छ।
 न दोबाटामा पिङ छ, 
न मनमा शरदको उमङ्ग ? 
यो कस्तो दशैँ हो हजुर ? 
यता परदेशीका टिकट क्यान्सिल, 
उता बा आमाको मन सिथिल। 
 
आकाशे रङको सर्ट र गाढा निलो फ्रक 
दोबाटाको पिङ सिनित्त बाटाघाटा, 
अब फेरी त्यो दशैँ कहिले आउँला खै? 
आउँला कि नआउला ?
घडी उल्टो घुमाएर आउने भए 
म त्यो बालापन र त्यै दशैँमा पुग्थेँ। 
जहाँ म बा लाई घुर्क्याउँथेँ 
अनि त्यै स्कुले सर्ट फ्रक लाएर मावल जानु ? 
खै नयाँ लुगा ?
 
 समय फेरियो दशैँ फेरियो 
म फेरिएँ लुगा पनि धेरै फेरियो 
तर मलाई त्यै आकाशे सर्ट र फ्रकसँगको दशैँमात्र मात्रै यादमा रहिरह्यो 
र रहिरहनेछ।

मेरो संसारको सूर्य


समयको क्रुर पन्जामा 

छट्पटिएको दुइ मन,

यौटा यहाँ 

अर्को सात समुद्र पार। 

मेरो संसारको बुढो सूर्य 

जसको न्यानोपनले  मेरो बाल्यकाल अद्वितीय बन्यो।

मेरो यौवन स्वतन्त्रत झल्मलायो,

जीवन थाक्न खोज्दा 

बिसाउने चौतारी ,

अनि जिन्दगी सँग लड्ने साहस र शीतलता दियो। 


सृष्टिको नियम हो,

बादल, वर्षा, उदाउनु  अस्ताउनु

 पनि यो मन कामना गर्छ

सृष्टिको नियम भङ्गै होस्

तर 

मेरो घामले कहिल्यै अस्ताउँन नपरोस्। 



त्यो बाल्यकाल

हरेक साँझ काफलपाने डाँडाको झल्को आउँछ,
क्यासुरिना बिचमा सनसेट हेर्दै गर्दा, 
Photo: Google
उता डाँडामा अस्ताउने घाम 
यहाँ पानीमा अस्ताउँछ। 

बालाई जिद्दी गर्थें,
काफलपाने डाँडामा लगिदिनु
घाम त्यो डाँडाबाट कहाँ जान्छ म हेर्छु ! 
ठूली भएसी जालिस् बा’ हप्काउनुहुन्थ्यो। 

उता दिदीहरू बनथाकलभलायो,
अमला र कटुसका कथा हाल्थे,
यता म आमालाई गनगन गरिरहन्थेँ,
म पनि जानी के बन 
दिदीलाई लैजा भन्दिनुनि।
तँ हिड्न सक्दिनस् आमा टार्नुहुन्थ्यो। 

हो त्यै बेला मलाई ठूली हुन मन लाग्थ्यो,
तगारोमा हुर्केको सालरुख जस्तै ठूली
आजको भोली,
काफलपाने डाँडो र बन चाहर्न सक्नेगरी। 

गुराँसेलेकको बनभातको मजा
इस्टपोइन्टको बार्बिक्यूमा खोज्छु
झोलुङ्गेपुलको मच्चाई र थच्चाई
रोलर कस्टर अनिस्विङसँग मिल्छ र
घरै मगमगाउने गोकुलधुपको सुगन्ध 
कुनAir Freshenerमा खोजुँ
यता फूलेका अर्चिड र डेजर्टरोज खोज्छु ।
उता तगाराहरुमा फूल्ने 
करविरअसारे र बाह्रमासेको सुगन्ध। 
बाबै फूल पनि पराय लाग्ने यता ।

पहाडका खोल्चाखोल्छीमा लडिबुडी गर्दै,
ठूलोखोलमा ककराहरूमा माछा समातेर 
बित्ने बर्खा,
असारे खेतको हिलोको सुगन्ध 
पहिलो झर पानीले मगमगाउने माटाको सुगन्ध 
र खेतका कलिला मकै 
अनि बाँदर लखेटाई 
एकादेशका कथा त पक्कै हैनन्?

हरेक साँझबाले सुनाउने ताराका कथा,
पुष्पक विमान र पुराणका उपकथा
रात सकिदाँ समेत न सकिने लामा दन्त्यकथा
कहिल्यै नसकिने अनि त्यसपछि के भयो..’ को मेरोप्रश्न 
र मेराबाको धैर्य,
यौटा सिङ्गो विश्वविद्यालय मेरो बाल्यकाल। 

सल्लीपिरको सिलिलिली खेलेर,
गाईबाख्रा चराउँदा खाएको
चिचिला आँपकागती र नुन खुर्सानी सम्झँदा
अझैँ मुखमा पानी नउम्रने कहाँ हो र
घुटुक्क थुक निल्दै 
जति सम्झ्यो उति गाढा लाग्ने 
यौटा सिङ्गो विश्वविद्यालय मेरो बाल्यकाल। 

एकहोरो बग्ने यो जिन्दगी
फर्केर उही पाइतालाको डोबहरु कता खोज्नू ?
नयाँ पाइलाहरु नयैँ बनेर टेकिन्छन्
ठूलोखोलाको पानीसँगै बगेका सम्झनाहरू
बिराना भएका पखेरा र बगरहरू
खै अब कैले समेटिएलान ! 

                         सुमन मञ्जरी (30/05/019)